जनरल पंचकर्म

जनरल पंचकर्म

बाह्यरुग्ण विभागक्रमांक 7

बाह्यरुग्ण विभाग सल्लागार वेळापत्रक

क्रमांक	दिवस	बाह्यरुग्ण विभागामध्ये सल्लागार
1	सोमवार, बुधवार, शुक्रवार	वैद. सीमा बहातकर, डॉ. स्नेहा धोंडिराम भौरेल
2	मंगळवार, गुरुवार, शनिवार	वैद. शीतल लोढा, वैद. राजीव टारपे

पंचकर्म (3)

पंचकर्माची व्याख्या
पंचकर्म हा शरीरातील सर्व नको असलेला अपशिष्ट काढण्याची पद्धत आहे, ज्याआधी शरीराला त्यासाठी तयार केले जाते.
पंचकर्म पाच (5) प्रकारचे आहेत; म्हणूनच त्याला “पंच” (5) + “कर्म” (उपचार/प्रक्रिया) असे म्हणतात.

वैशिष्ट्ये:
• पंचकर्म उपचारांमध्ये रोग प्रतिबंधक, रोगनिवारक आणि स्वास्थ्यवर्धक क्रिया समाविष्ट आहेत.
• हे फक्त शरीराचे डिटॉक्सिफाय करण्यापुरते मर्यादित नाही, तर रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवणे, शरीराची संतुलन पुनर्स्थापित करणे आणि मानसिक व शारीरिक तंदुरुस्ती वाढवण्याचे उद्दीष्ट आहे.
• आयुर्वेदिक औषधशास्त्रातील एक अत्यंत प्रभावी उपचार पद्धत आहे.
• पंचकर्म हंगामी आधारावर तसेच शरीरातील असंतुलन किंवा आजारपणाच्या वेळी शिफारस केली जाते.

संकाय (Faculty)

प्राध्यापकांचे नाव	पात्रता	पदनाम
डॉ. सीमा देवेंद्र बहातकर	BAMS, MD, PhD	विभागप्रमुख व प्राध्यापक
डॉ. शीतल गणेशलाल लोढा	BAMS, MD	सहयोगी प्राध्यापक
डॉ. राजीव काशीराम टारपे	BAMS, MD, PhD	सहाय्यक प्राध्यापक
डॉ. स्नेहा धोंडीराम भौरले	BAMS, MD	सहाय्यक प्राध्यापक

पंचकर्म उपचारातील वैशिष्ट्ये

स्नेहन (Oleation Therapy) – तेल लावून शरीराचे मसाज
स्वेदन (Sudation Therapy) – औषधी वाफेचा उपचार
वमन (Emesis Therapy) – औषधामुळे उलटी
विरेचन (Purgation Therapy) – औषधामुळे जुलाब
नस्य (Nasya) – औषधी तेल, तूप नाकात घालणे
रक्तमोक्षण – शिरावेदन, जळकावचरन जलौकावचरण (सुई व जळकांचा वापर)
बस्ती (Basti) – औषधी तेल आणि वनस्पतींच्या काढ्याचे एनिमा
पत्रपोट्टली स्वेदन, शष्ठिकशाली पिंडा स्वेदन – औषधी पाने, चूर्ण, तांदुळ वापरून मसाज
शिरोधारा – लाकडी भांडे किंवा तेल ओतून कपाळावर उपचार
अग्निकर्म (Agnikarma) – जाळून उपचार

विशिष्ट उपचार (Specialized Treatment)

स्नायु-मांसपेशी प्रणाली (Neuromuscular System)

रुमॅटोइड आर्थरायटिस
ऑस्टिओआर्थरायटिस
अँकायलोझिंग स्पॉन्डायलोसिस
कंबर व कणा विकार

श्वसन प्रणाली (Respiratory System)

ब्रॉन्कियल अस्थमा
क्रॉनिक कफ
अलर्जिक रायनाइटिस
URTI & LRTI

जीवनशैली संबंधित आजार (Lifestyle Disorders)

स्थूलता (Obesity)
हायपोथायरॉइडिज्म
डायबिटीज
हायपरटेन्शन

त्वचा आजार (Skin Disorders)

सोरायसिस
बुरशीचे संसर्ग
एक्झिमा
युर्टिकारिया

स्त्रीरोग (Gynaecological Disorders)

PCOD
वंध्यत्व, गर्भसंस्कार, सुखप्रसव ,
मासिक पाळीचे आजार

रुग्ण संख्या (जन 2022 – डिसेंबर 2022)

प्रकार	संख्या
आंतररुग्ण विभाग	148
बाह्यरुग्ण विभाग	29,331
सामान्य पंचकर्म	16,054
विशेष पंचकर्म	38