R. A. Podar Medical College (Ayu)
& M. A. Podar Hospital, Worli, Mumbai Medical Education & Drugs Department

पंचकर्माची व्याख्या
पंचकर्म हा शरीरातील सर्व नको असलेला अपशिष्ट काढण्याची पद्धत आहे, ज्याआधी शरीराला त्यासाठी तयार केले जाते.
पंचकर्म पाच (5) प्रकारचे आहेत; म्हणूनच त्याला “पंच” (5) + “कर्म” (उपचार/प्रक्रिया) असे म्हणतात.

वैशिष्ट्ये:
• पंचकर्म उपचारांमध्ये रोग प्रतिबंधक, रोगनिवारक आणि स्वास्थ्यवर्धक क्रिया समाविष्ट आहेत.
• हे फक्त शरीराचे डिटॉक्सिफाय करण्यापुरते मर्यादित नाही, तर रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवणे, शरीराची संतुलन पुनर्स्थापित करणे आणि मानसिक व शारीरिक तंदुरुस्ती वाढवण्याचे उद्दीष्ट आहे.
• आयुर्वेदिक औषधशास्त्रातील एक अत्यंत प्रभावी उपचार पद्धत आहे.
• पंचकर्म हंगामी आधारावर तसेच शरीरातील असंतुलन किंवा आजारपणाच्या वेळी शिफारस केली जाते.