परिचय

पोदार आयुर्वेदिक संस्था

पोदार आयुर्वेद संस्थामध्ये आर. ए. पोदार आयुर्वेद वैद्यकीय महाविद्यालयआणि एम. ए. पोदार आयुर्वेद रुग्णालययांचा समावेश होतो. ही संस्था सन १९४१ मध्ये पोदार दाते व तत्कालीन बॉम्बे सरकार यांच्या कराराद्वारे स्थापन झाली.

मागील ६० वर्षांत संस्थेने अशी प्रगती केली आहे की ती भारतातील उत्कृष्ट आयुर्वेद संस्थांपैकी एक म्हणून ओळखली जाते. संस्था आजही समाजातील गरजू रुग्णांना सेवा देत आहे तसेच आयुर्वेदाचे पवित्र ज्ञान संपूर्ण जगभर प्रसारित करत आहे.

संस्थेचा भूतकाळ गौरवशाली असून भविष्य उज्ज्वल आहे.

पोदार आयुर्वेद महाविद्यालय

संस्थेत १९४२ पासून D.A.S.F. या नावाने पदवी अभ्यासक्रम सुरू झाले.१९७१ मध्ये CCIM च्या परवानगीने B.S.A.M. अभ्यासक्रम सुरू झाला व महाविद्यालयाला मुंबई विद्यापीठाची संलग्नता मिळाली.१९७३ मध्ये सध्याचा B.A.M.S. अभ्यासक्रम सुरू झाला.

दरवर्षी ६० विद्यार्थी या प्रतिष्ठित संस्थेत “आयुर्वेद – जीवनाचे शास्त्र” शिकण्याचीसंधी मिळवतात.

१९८३ पासून एम.डी./एम.एस. (पदव्युत्तर) अभ्यासक्रम यशस्वीरित्या चालू आहेत. दरवर्षी सुमारे २०-२५ विद्यार्थी कायचिकित्सा, शल्य व शालाक्य या विषयांत पदव्युत्तर शिक्षण घेतात. आयुर्वेदातील पीएच.डी. संशोधनासाठी ही मान्यताप्राप्त संशोधन संस्था आहे.

आर. ए. पोदार आयुर्वेद वैद्यकीय महाविद्यालय व रुग्णालय, मुंबई

पोदार आयुर्वेद महाविद्यालय +

Admission capacity for
BAMS – ६० पदवी विद्यार्थी
MD (आयुर्वेद) – २५ पदव्युत्तर विद्यार्थी
PhD – MUHS, नाशिक मान्यताप्राप्त ८ विभागांमध्ये डॉक्टरेट संशोधन

एम. ए. पोदार रुग्णालय +

रुग्णसेवा
क्लिनिकल ट्रायल्स
मूलभूत व अभ्यासक्रमाधारित संशोधन
नैतिक समिती (Ethical Committee)

CCRAS चे CRI केंद्र +

CCRAS चे CRI केंद्र

औषधी वनस्पती मंडळ (Medicinal Plants Board) +

Medicinal Plants Board

संस्थेची वैशिष्ट्ये (Strengths) +

मुंबई शहराच्या मध्यभागी स्थित
पदव्युत्तर अभ्यासक्रमासाठी MUHS, नाशिक संलग्न
पदवी अभ्यासक्रमासाठी MUHS, नाशिक संलग्न
आयुर्वेदाच्या सर्व शाखांतील उच्च पात्रताधारक शिक्षक (१२ विभाग)
२१० खाटांचे उत्कृष्ट आयुर्वेद रुग्णालय
क्लिनिकल ट्रायल्सचा अनुभव
महाराष्ट्र शासनाचे प्रोत्साहन व संरक्षण

परिसर (Campus) +

वर्ली येथे ६ एकर क्षेत्रात संस्था स्थित आहे
हिरवाईने वेढलेली पारंपरिक इंग्रजी शैलीतील इमारत
महाविद्यालय, ग्रंथालय, रुग्णालय, संशोधन विभाग व मुलांचे-मुलींचे वसतिगृह
भगवान धन्वंतरीचे मंदिर परिसराची पवित्रता वाढवते

ग्रंथालय (Library) +

संस्थेचे ग्रंथालय हे तिचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य असून येथे वीस हजारांहून अधिक नवीन व जुनी पुस्तके, दुर्मिळ हस्तलिखिते, जागतिक आरोग्य संघटनेसह विविध आंतरराष्ट्रीय संस्थांची प्रकाशने, तसेच पंचवीसपेक्षा अधिक राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय नियतकालिके उपलब्ध आहेत. शंभराहून अधिक संशोधन प्रबंध संदर्भासाठी उपलब्ध असून पदवी व पदव्युत्तर विद्यार्थ्यांसाठी स्वतंत्र वाचनकक्ष उपलब्ध आहेत. शांत वातावरणामुळे विद्यार्थी व संशोधकांना अभ्यास व संशोधनास उत्तम सुविधा मिळतात.

औषधी वनस्पती उद्यान (Herbal Garden) +

संस्था मुंबई शहराच्या मध्यवर्ती वर्ली परिसरात सुमारे ६ एकर हिरव्यागार जागेत वसलेली आहे. पारंपरिक इंग्रजी स्थापत्यशैलीतील भव्य इमारतीत महाविद्यालय, ग्रंथालय, रुग्णालय, संशोधन विभाग तसेच मुलांचे व मुलींचे वसतिगृह उपलब्ध आहे. परिसरातील भगवान धन्वंतरी मंदिरामुळे वातावरण अधिक पवित्र व आरोग्यदायी वाटते. हिरवळीने नटलेला हा परिसर मुंबईच्या मध्यभागी “ग्रीन आयलंड” म्हणून ओळखला जातो.

रुग्णालय (Hospital) +

६० वर्षांहून अधिक काळ मानवतेच्या सेवेसाठी कार्यरत.मोठ्या प्रमाणात OPD व IPD रुग्ण असलेले महाराष्ट्र शासन चालवित असलेले २४ तास आपत्कालीन सेवा असलेले आयुर्वेद रुग्णालय.

रुग्णालयातील सुविधा व सेवा

आंतररुग्ण विभाग (IPD) +

७ वॉर्ड सुविधा:

चरक वॉर्ड – पुरुष वैद्यकीय
सुश्रुत वॉर्ड – पुरुष शल्य
पंचकर्म वॉर्ड
महिला वैद्यकीय वॉर्ड
महिला शल्य वॉर्ड
महिला पंचकर्म वॉर्ड
काश्यप वॉर्ड – स्त्रीरोग व प्रसूती

एकूण क्षमता: ~२१० खाटा
उपकरणे: ECG, सेंट्रल ऑक्सिजन, नेब्युलायझर, सोनोग्राफी इ.

विशेष पंचकर्म केंद्र +

रुग्णालयात पंचकर्म विभाग विशेष असून आधुनिक तंत्रज्ञान व पारंपरिक आयुर्वेद यांचा समन्वय साधून उपचार दिले जातात. प्रशिक्षित थेरपिस्ट व तज्ञ वैद्य यांच्या देखरेखीखाली सर्व पंचकर्म प्रक्रिया केल्या जातात आणि उपचार नाममात्र शुल्कात उपलब्ध आहेत.

बाह्यरुग्ण विभाग (OPD) +

रुग्णालय विविध शाखांनुसार OPD सेवा यशस्वीरित्या चालवत आहे. यामध्ये खालील OPD सेवा समाविष्ट आहेत:

कायचिकित्सा
शल्यतंत्र
शालाक्यतंत्र
स्त्रीरोग व प्रसूती
पंचकर्म
द्रव्यगुण
रसशास्त्र
निदान
क्रियाशरीर
संहिता
शरीररचना

विशेष क्लिनिक्स +

मधुमेह
त्वचारोग
HIV/AIDS
रसायन व वाजीकरण
क्षयरोग (प्रस्तावित)
गुदरोग (दररोज)

तपासणी सुविधा +

पॅथॉलॉजी
बायोकेमिस्ट्री
ECG
X-Ray
सोनोग्राफी
फुफ्फुस कार्य चाचणी
(अत्यल्प शुल्कात उपलब्ध)

ऑपरेशन थिएटर +

रुग्णालयात पूर्ण सुसज्ज ऑपरेशन थिएटर असून हर्निया, हायड्रोसील, अपेंडिक्स,गुदरोग शस्त्रक्रिया, डी अँड सी, हिस्टरेक्टॉमी, ट्यूबल लिगेशन, सिझेरियन, मोतीबिंदू व ईएनटी शस्त्रक्रिया केल्या जातात.

क्षारसूत्र क्लिनिक +

गुदभगंदरासाठी विशेष क्षारसूत्र उपचार उपलब्ध असून या उपचारात पुनरावृत्ती कमीहोते, भूल आवश्यक नसते व रुग्णाचा कामाचा तोटा कमी होतो.

भावी योजना (Future Plans) +

CEPISAY संस्था – CME, कार्यशाळा, परदेशी व इतर वैद्यांसाठी प्रशिक्षण
औषध संशोधन ग्रंथालय
पीजी विद्यार्थ्यांसाठी इंटरनेट लॅब
सर्व विभागांचे संगणकीय नेटवर्किंग
रुग्णालय प्रशासन संगणकीकरण

मान्यता

ही संस्था महाराष्ट्र शासनाची प्रमुख आयुर्वेद संस्था असून राष्ट्रीय भारतीय वैद्यक पद्धती आयोग (NCISM) मान्यताप्राप्त व महाराष्ट्र आरोग्य विज्ञान विद्यापीठ, नाशिक संलग्न आहे.