महाराष्ट्र शासन | Government of Maharashtra |
मराठी

कौमारभृत्य

महाराष्ट्र शासन | Government of Maharashtra |
English
National Emblem of India

आर. ए. पोदार वैद्यकीय (आयुर्वेदिक) महाविद्यालय
एम. ए. पोदार आयुर्वेदिक रुग्णालय वैद्यकीय शिक्षण व औषध विभाग

कौमारभृत्य

परिचय

पोदार रुग्णालय हे मुंबईतील वरळी या प्रमुख आणि उच्चभ्रू परिसरात अत्याधुनिक सुविधा असलेले अग्रगण्य आयुर्वेदिक आरोग्यकेंद्र आहे. उत्कृष्ट दळणवळण व्यवस्था, दर्जेदार सामाजिक व नागरी पायाभूत सुविधा तसेच विविध व्यावसायिक केंद्रांच्या निकटतेमुळे वरळी हे वेगवान जीवनशैलीचे केंद्र बनले आहे. या ठिकाणी असलेल्या आमच्या रुग्णालयात आजपर्यंत १० लाखांहून अधिक रुग्णांवर यशस्वी उपचार करण्यात आले आहेत.

मुंबई हे उद्योग, व्यापार आणि व्यवसायाचे प्रमुख केंद्र असल्यामुळे येथील जीवनशैली अत्यंत धावपळीची आहे. या व्यस्त जीवनशैलीमुळे अनेक पालक आपल्या कामात गुंतलेले असल्याने मुलांकडे अपेक्षित प्रमाणात लक्ष देणे शक्य होत नाही. परिणामी मुले बराच वेळ घरी एकटी राहून दूरदर्शन, मोबाईल व इतर डिजिटल साधनांचा अधिक वापर करतात. त्यामुळे वर्तणूक विकार (Behavioural Disorders), जीवनशैलीशी संबंधित विकार जसे की स्थूलता (Obesity), कुपोषण (Undernutrition) तसेच मुलांमध्ये बद्धकोष्ठता (Constipation), शय्यामूत्र (Enuresis), जठरांत्र विकार (Gastrointestinal Disorders) आणि इतर दीर्घकालीन आजारांचे प्रमाण वाढण्याची शक्यता निर्माण होते. अशा परिस्थितीत मुलांच्या सर्वांगीण आरोग्य संवर्धनासाठी वेळेवर निदान, योग्य आयुर्वेदिक उपचार आणि पालकांचे समुपदेशन अत्यंत आवश्यक ठरते.

Balrog (2)
विभागाची उद्दिष्टे
  • आयुर्वेदाच्या तत्त्वांनुसार बालकांच्या निरोगी वाढ व सर्वांगीण विकासाला प्रोत्साहन देणे.
  • बालकांसाठी प्रतिबंधात्मक, आरोग्यसंवर्धनात्मक व उपचारात्मक आरोग्यसेवा प्रदान करणे.
  • पालकांना नवजात व बालसंगोपन, स्तनपान, योग्य आहार आणि स्वच्छतेबाबत मार्गदर्शन करणे.
  • बालकल्याणासाठी नैदानिक संशोधन तसेच समुदायाभिमुख आरोग्य कार्यक्रम राबविणे.
उपलब्ध वैद्यकीय सेवा
  • बालरोग बाह्यरुग्ण (OPD) व आंतररुग्ण (IPD) सेवा.
  • नवजात शिशू व बाल आरोग्य सेवा.
  • बालरोगांसाठी पंचकर्म व पूरक आयुर्वेदिक उपचार.
  • रोगप्रतिकारशक्ती व बौद्धिक विकासासाठी सुवर्णप्राशन.
  • लसीकरण केंद्र.
  • बालअपस्मार (Epilepsy), बालदमा (Asthma), सेरेब्रल पाल्सी व इतर न्यूरोमोटर विकासातील अडचणी, तसेच ऑटिझम स्पेक्ट्रम डिसऑर्डर (ASD), एडीएचडी (ADHD) आणि इतर न्यूरोसायकियाट्रिक विकारांचे विशेष निदान व उपचार.
बाह्यरुग्ण विभागातील सल्लागार (OPD)
प्राध्यापकांचे नाव शैक्षणिक पात्रता पदनाम
डॉ. प्रशांत लक्ष्मणराव पाटील एम.डी., एम.एस्सी. (सायकोलॉजी), PGDEMS प्राध्यापक व विभागप्रमुख
डॉ. शुभांगी कपिल ठाकूर बी.ए.एम.एस., एम.डी., पीएच.डी. संशोधक सहयोगी प्राध्यापक
डॉ. शोभा चंद्रहास मैंदाड एम.डी. (कौमारभृत्य) सहाय्यक प्राध्यापक
डॉ. वैष्णवी विश्वंभर दखोरे एम.डी. (कौमारभृत्य) सहाय्यक प्राध्यापक (करार)
1
डावीकडून उजवीकडे: डॉ. शोभा मैंदाड (सहाय्यक प्राध्यापक), डॉ. प्रशांत एल. पाटील (प्राध्यापक व विभागप्रमुख), डॉ. शुभांगी ठाकूर (सहयोगी प्राध्यापक), डॉ. वैष्णवी दखोरे (सहाय्यक प्राध्यापक).
PG Students
PG विद्यार्थी: डॉ. मनाली यादव, डॉ. किरण दराडे, डॉ. मिती जोशी, डॉ. अक्षता आणि डॉ. अदिती.
विभागाची वैशिष्ट्ये

नवजात शिशू परिचर्या (IPD व OPD)

  • अभ्यंग (तेल मालिश)
  • सुवर्णप्राशन
  • लसीकरण

NICU (नवजात अतिदक्षता विभाग) – स्तर २

  • ३२ आठवड्यांपेक्षा अधिक गर्भावधी असलेल्या अकाली जन्मलेल्या व मध्यम आजारी नवजात शिशूंची विशेष काळजी.
  • ऑक्सिजन थेरपी, CPAP, IV फ्लुइड्स, फोटोथेरपी व ट्यूब फीडिंगची सुविधा.
  • नवजात कावीळ, सेप्सिस, श्वसनविकार व कमी वजनाच्या बाळांचे उपचार.
  • सतत निरीक्षण करून आवश्यकतेनुसार उच्चस्तरीय केंद्रात पाठविण्यापूर्वी स्थिरीकरण.

PICU (बाल अतिदक्षता विभाग) – स्तर २

  • १ महिना ते १८ वर्षे वयोगटातील गंभीर आजारी बालकांसाठी अतिदक्षता सेवा.
  • गंभीर संसर्ग, न्यूमोनिया, शॉक, आकडी, दुखापत व विषबाधेचे व्यवस्थापन.
  • सतत निरीक्षण, ऑक्सिजन थेरपी, नॉन-इनव्हेसिव्ह व्हेंटिलेशन, IV औषधे व आपत्कालीन उपचार.
  • बालरोगतज्ज्ञ, प्रशिक्षित परिचारिका व आपत्कालीन सेवा यांच्याकडून २४ तास सेवा.

सुदृढ बालक दवाखाना (Well Baby Clinic)

  • नवजात शिशूंमधील सामान्य आजारांचे लवकर निदान व पालकांना समुपदेशन.
  • वयानुसार वाढ व विकासाचे मूल्यमापन तसेच सेरेब्रल पाल्सी, बौद्धिक अपंगत्व, ऑटिझम, ADHD व वर्तणूक विकारांचे लवकर निदान.
  • स्तनपानासाठी प्रोत्साहन व मार्गदर्शन.
  • वयानुसार पूरक आहाराबाबत मार्गदर्शन.
  • नवजात शिशूंची श्रवण तपासणी.

विशेष क्लिनिक व बाल पंचकर्म विभाग

  • अग्नी, पोषण व रोगप्रतिकारशक्ती सुधारून बालकांच्या वाढीस व विकासास चालना.
  • विशेषतः सेरेब्रल पाल्सी व न्यूरोमस्क्युलर विकारांमध्ये स्नायूंची ताकद, सांध्यांची हालचाल व मज्जासंस्थेचे कार्य सुधारण्यास मदत.
  • चांगली झोप, मानसिक शांतता, स्मरणशक्ती व एकाग्रता वाढवून मेंदूच्या विकासास सहाय्य.
  • फिजिओथेरपी, ऑक्युपेशनल थेरपी व इतर बालरोग उपचारांसह पुनर्वसनात मदत व जीवनमान सुधारणा.

शालेय आरोग्य शिबिरे

  • ३ ते १४ वर्षे वयोगटातील मुलांसाठी नियमित आरोग्य शिबिरे.
  • एम. ए. पोदार रुग्णालय, विविध शाळा व स्वयंसेवी संस्थांमध्ये मोफत सुवर्णप्राशन शिबिरे.
  • एम. ए. पोदार रुग्णालयात मोफत सेरेब्रल पाल्सी शिबिरे.
  • वरळी, दादर व परिसरात नियमित बाल आरोग्य तपासणी शिबिरे.

उपक्रम

  • बालदिनाचे नियमित आयोजन.
  • ऑटिझम जनजागृती दिनाचे आयोजन.
  • पोषण सप्ताह कार्यक्रम.
  • स्तनपान सप्ताहाचे आयोजन.
  • बालकांच्या वर्तणूक विकारांबाबत पालकांचे समुपदेशन.

सुवर्णप्राशन

  • १२ वर्षांपर्यंतच्या मुलांची रोगप्रतिकारशक्ती वाढवते.
  • भूक व पचनशक्ती सुधारते.
  • शारीरिक व मानसिक वाढीस मदत करते.
  • स्मरणशक्ती, एकाग्रता व शिकण्याची क्षमता वाढवते.

पंचकर्म उपचार

  • स्नेहन (तेल मालिश), स्वेदन (वाफ उपचार) व बस्ती उपचार.
  • सेरेब्रल पाल्सी व बौद्धिक अपंगत्व असलेल्या मुलांसाठी उपयुक्त.
  • ऑटिझम स्पेक्ट्रम डिसऑर्डर (ASD) व ADHD असलेल्या मुलांसाठी शिरोधारा व नस्य उपचार.
  • सोरायसिस, डर्माटायटिस व अलोपेशिया एरियाटा यांसारख्या त्वचारोगांसाठी जालौकावचारण (जळू उपचार).
वाढ व विकासासाठी विशेष क्लिनिक व न्यूट्रास्युटिकल उपचार
Speciality Clinic (2)
Speciality Clinic (1)
Speciality Clinic (3)
Speciality Clinic (4)
Achievements
डॉ. प्रशांत एल. पाटील
  • एकूण अध्यापन अनुभव: २२ वर्षे.
  • पदव्युत्तर (PG) अध्यापन अनुभव: १३ वर्षे.
  • राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय अनुक्रमित नियतकालिकांमध्ये २२ पेक्षा अधिक संशोधन लेख प्रकाशित.
  • MUHS, नाशिक अंतर्गत ६ पदव्युत्तर विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन.
  • MPSC वैद्यकीय अधिकारी परीक्षेसाठी प्रश्नपत्रिका निर्माते.
  • दूरदर्शन, वरळी, मुंबई वरील आरोग्य संपदा कार्यक्रमात बालअपस्मारबालदमा यांच्या आयुर्वेदिक व्यवस्थापनावर तज्ज्ञ व्याख्याते म्हणून सहभाग.
  • वारणकर ब्लॉग्सवर बाल संगोपन विषयावरील मान्यवर वक्ते.
  • पीएच.डी. संशोधक.
डॉ. शुभांगी ठाकूर
  • एकूण अध्यापन अनुभव: १६ वर्षे.
  • २२ संशोधन लेख प्रकाशित.
  • पीएच.डी. संशोधक.
  • श्वसनविकार असलेल्या बालकांमध्ये बालरसायन सिरपच्या रोगप्रतिकारक शक्तीवरील परिणामासंदर्भात नैदानिक संशोधन पूर्ण.
  • आयुर्वेद इंटर्न विद्यार्थ्यांसाठी न्यूरोलॉजिकल तपासणी प्रात्यक्षिकावरील नैदानिक प्रकल्प पूर्ण.
  • बालकांमधील वाणी विकारांवर सुरू असलेले नैदानिक संशोधन.
  • विविध राष्ट्रीय व वैज्ञानिक परिषदांमध्ये संशोधन निबंध सादर.
डॉ. शोभा मैंदाड
  • एकूण अध्यापन अनुभव: २.५ वर्षे.
डॉ. वैष्णवी दखोरे
  • मार्च २०२६ मध्ये NTET उत्तीर्ण.
  • अध्यापन अनुभव: ११ महिने.

शालेय आरोग्य शिबिर

Hirkanikasha (Breastfeeding room) and Swarnaprashan

Vaccination and Neonatal Care

NICU

PICU

Tutorials

Balpanchkarma

Basti Therapy

बस्ती

बस्ती हा बालांमधील वातविकारांसाठी सर्वोत्तम उपचार मानला जातो. यामुळे स्नायूंची ताकद वाढते, सांध्यांची हालचाल सुधारते, मलप्रवृत्ती नियमित होते आणि सेरेब्रल पाल्सी व मस्क्युलर डिस्ट्रॉफीसारख्या आजारांमध्ये पुनर्वसनास मदत होते.

Pindsweda Therapy

पिंडस्वेद

पिंडस्वेद ही उपचारपद्धती सेरेब्रल पाल्सी (Cerebral Palsy), मस्क्युलर डिस्ट्रॉफी (Muscular Dystrophy) तसेच दीर्घकालीन प्रथिन-ऊर्जा कुपोषण (Chronic Protein Energy Malnutrition) असलेल्या रुग्णांमध्ये उपयुक्त ठरते. या उपचारामुळे सूक्ष्म रक्ताभिसरण (Microcirculation) सुधारते आणि स्नायूंच्या कार्यक्षमतेची पुनर्स्थापना (Muscular System Restore) होण्यास मदत होते.

Shirodhara Therapy

शिरोधारा

शिरोधारा हा उपचार सेरेब्रल पाल्सी, ऑटिझम, एडीएचडी (ADHD), विकासातील विलंब, मस्क्युलर डिस्ट्रॉफी आणि झोपेच्या तक्रारी असलेल्या मुलांमध्ये सहाय्यक उपचार म्हणून केला जातो. यामुळे स्नायू शिथिल होतात, चांगली झोप लागते, मानसिक शांतता मिळते आणि पुनर्वसनास मदत होते.

Nasya Therapy

नस्य

नस्य उपचारामुळे मेंदू, नाक आणि इंद्रियांचे कार्य सुधारण्यास मदत होते. बालांमध्ये सेरेब्रल पाल्सी, विकासातील विलंब, ऑटिझम तसेच वारंवार होणारे नाक-कान-घशाचे विकार यामध्ये सहाय्यक उपचार म्हणून उपयोग केला जातो.