महाराष्ट्र शासन | Government of Maharashtra |
मराठी

कौमारभृत्य

महाराष्ट्र शासन | Government of Maharashtra |
English
National Emblem of India

आर. ए. पोदार वैद्यकीय (आयुर्वेदिक) महाविद्यालय
एम. ए. पोदार आयुर्वेदिक रुग्णालय वैद्यकीय शिक्षण व औषध विभाग

कौमारभृत्य

परिचय

पोदार रुग्णालयाचे अत्याधुनिक प्रमुख केंद्र मुंबईतील उच्चभ्रू वर्ली परिसरात स्थित आहे. उत्कृष्ट दळणवळण सुविधा, दर्जेदार सामाजिक व नागरी पायाभूत सुविधा तसेच विविध व्यावसायिक केंद्रांच्या जवळीकमुळे वर्ली हे वेगवान आणि सुलभ ठिकाण ठरते. आतापर्यंत रुग्णालयात १०,००,००० पेक्षा अधिक रुग्णांवर यशस्वी उपचार करण्यात आले आहेत.

मुंबई हे उद्योग आणि व्यावसायिक केंद्रांचे शहर असल्यामुळे येथील जीवनशैली अत्यंत वेगवान आहे. कामाच्या व्यस्त दिनक्रमामुळे पालकांना आपल्या मुलांसाठी पुरेसा वेळ देणे कठीण जाते. यामुळे अनेकदा नकळतपणे मुलांकडे दुर्लक्ष होते आणि मुले घरात एकटी राहून दूरदर्शन व मोबाईलमध्ये अधिक वेळ घालवतात.

या जीवनशैलीमुळे मुलांमध्ये पुढील आरोग्य समस्यांमध्ये वाढ होत आहे:

  • वर्तनाशी संबंधित समस्या (Behavioural disorders)
  • जीवनशैलीशी संबंधित आजार जसे की लठ्ठपणा (Obesity) व कुपोषण (Undernutrition)
  • दीर्घकालीन आजार जसे की बद्धकोष्ठता (Constipation), एन्युरेसिस (Enuresis) व पचनसंस्थेचे विकार

अनियमित दिनचर्या व अयोग्य आहार पद्धती यांमुळे या समस्या अधिक वाढतात. त्यामुळे योग्य वेळी मार्गदर्शन व उपचार घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.

Balrog (2)
विभागाची उद्दिष्टे –
  • आयुर्वेदीय तत्त्वांद्वारे बालकांच्या निरोगी वाढ व विकासाला प्रोत्साहन देणे.
  • प्रतिबंधात्मक, प्रोत्साहक व उपचारात्मक बालआरोग्य सेवा प्रदान करणे.
  • पालकांना योग्य बालसंगोपन, स्तनपान, पोषण व स्वच्छतेबाबत मार्गदर्शन करणे.
  • बालकल्याणासाठी क्लिनिकल संशोधन व समुदाय आरोग्य कार्यक्रम आयोजित करणे.
उपलब्ध वैद्यकीय सेवा –
  • बालरोग OPD व IPD सेवा
  • नवजात व बाल आरोग्य सेवा
  • बालरोग पंचकर्म व पूरक आयुर्वेदीय उपचार पद्धती
  • सुवर्णप्राशन (प्रतिरोधक शक्ती व बुद्धिमत्ता वाढीसाठी)
  • लसीकरण केंद्र
Balrog (1)
बाह्यरुग्ण विभागातील सल्लागार (OPD)

प्राध्यापकांचे नाव पात्रता पद
वै. प्रशांत लक्ष्मणराव पाटील BAMS, MD प्राध्यापक व विभागप्रमुख
डॉ. शुभांगी कपिल ठाकूर BAMS, MD, PhD संशोधक सहप्राध्यापक
डॉ. शोभा चंद्रहास मैंदाड MD कौमारभृत्य सहाय्यक प्राध्यापक (करारावर)
डॉ. वैश्णवी विश्वंभर दाखोरे MD कौमारभृत्य सहाय्यक प्राध्यापक (करारावर)
सुविधा
• नवजात शिशु परिचर्या (IPD व OPD मध्ये)
  • 1. अभ्यंग (तेल मालिश)
  • 2. सुवर्णप्राशन
  • 3. लसीकरण
• वेल बेबी क्लिनिक –
  • 1. नवजात बालकांमधील सामान्य समस्यांचे लवकर निदान व समुपदेशन
  • 2. वयानुसार वाढ व विकासाचे मूल्यांकन तसेच सेरेब्रल पाल्सी, मानसिक मंदता, ऑटिझम, ADHD इ. विशेष मुलांचे लवकर निदान
  • 3. स्तनपानाचे महत्त्व व प्रोत्साहन
  • 4. वयानुसार पूरक आहाराबाबत मार्गदर्शन
• विशेष बालरोगांमध्ये पंचकर्म
  • 1. बालपक्षाघात
  • 2. सेरेब्रल पाल्सी
  • 3. बालदमा (ब्रॉन्कियल अ‍ॅस्थमा)
  • 4. ऑटिझम
  • 5. अति सक्रियता विकार (Hyperactivity Disorder)
  • 6. वाढ व विकासात विलंब
  • 7. त्वचारोग
  • 8. कृमी संक्रमण
• बालरोगांमध्ये विशेष आयुर्वेदीय चिकित्सा
  • 1. वारंवार होणारे श्वसन विकार
  • 2. कुपोषण
  • 3. रिकेट्स
  • 4. बद्धकोष्ठता
• शालेय आरोग्य शिबिरे
  • 1. 3 ते 14 वर्ष वयोगटासाठी नियमित आयोजन
  • 2. एम. ए. पोदार रुग्णालय तसेच विविध शाळा व स्वयंसेवी संस्थांमध्ये मोफत सुवर्णप्राशन शिबिरे
  • 3. एम. ए. पोदार रुग्णालयात मोफत सेरेब्रल पाल्सी शिबिरे
• उपक्रम
  • 1. बालदिनाचे नियमित आयोजन
  • 2. ऑटिझम जनजागृती दिन साजरा करणे
  • 3. पोषण सप्ताह कार्यक्रम
  • 4. स्तनपान सप्ताह साजरा करणे
  • 5. वर्तन विकारांनुसार पालकांचे समुपदेशन
• सुवर्णप्राशन
  • 1. 12 वर्षांपर्यंतच्या मुलांची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवते
  • 2. भूक व पचन सुधारते
  • 3. शारीरिक व मानसिक विकासास मदत करते
  • 4. स्मरणशक्ती, एकाग्रता व शिकण्याची क्षमता वाढवते
• पंचकर्म प्रक्रिया
  • 1. स्नेहन (तेल मालिश), स्वेदन (वाफ उपचार), बस्ती (एनीमा थेरपी)
  • 2. सेरेब्रल पाल्सी व मानसिक मंदता रुग्णांमध्ये उपयोग
  • 3. शिरोधारा व नस्य (नाकाद्वारे औषध देणे) – ASD, ADHD रुग्णांमध्ये
  • 4. जळूकावचारण (जळू उपचार) – त्वचारोग, सोरायसिस, डर्माटायटिस, अ‍ॅलोपेशिया एरियाटा इत्यादींमध्ये
कामगिरी
डॉ. अनिल काळे
  • ATA कडून “सर्वोत्कृष्ट शिक्षक पुरस्कार” – 2018
  • एकूण अध्यापन अनुभव – 23 वर्षे
  • मान्यताप्राप्त पदव्युत्तर मार्गदर्शक, MUHS नाशिक – 19 एम.डी. विद्यार्थ्यांचे मार्गदर्शन
  • मान्यताप्राप्त पीएच.डी. मार्गदर्शक, MUHS नाशिक – 6 पीएच.डी. विद्यार्थ्यांचे मार्गदर्शन
  • मान्यताप्राप्त पदव्युत्तर शिक्षक – 15 वर्षे, MUHS नाशिक
  • राष्ट्रीय आयुर्वेद विद्यापीठ, नवी दिल्ली यांच्या कौमारभृत्य विषयावरील पुस्तकासाठी विषयतज्ज्ञ म्हणून योगदान
  • सध्या अधिष्ठाता (Dean) पदाचा अतिरिक्त कार्यभार, शासकीय आयुर्वेद महाविद्यालय, बारामती (नवीन महाविद्यालय स्थापन करण्यात योगदान)
  • आयुर्वेद विभाग प्रमुख, ससून जनरल हॉस्पिटल, पुणे – 1 वर्ष
  • बालरोग विषयात पीएच.डी. पूर्ण
  • संशोधन लेख प्रकाशित – सुमारे 30 लेख
डॉ. शुभांगी ठाकूर
  • संशोधन लेख प्रकाशित – एकूण 22 लेख
  • एकूण अध्यापन अनुभव – 16 वर्षे
  • पीएच.डी. संशोधक
  • श्वसन विकार असलेल्या मुलांमध्ये “Balrasayana” सिरपच्या रोगप्रतिकारक प्रभावावर एक क्लिनिकल ट्रायल पूर्ण
  • आयुर्वेद इंटर्न विद्यार्थ्यांमध्ये न्यूरोलॉजिकल तपासणीच्या प्रात्यक्षिकावर एक क्लिनिकल प्रकल्प पूर्ण
  • मुलांमधील भाषण विकारांवर एक चालू संशोधन प्रकल्प
  • विविध पेपर सादरीकरणे