महाराष्ट्र शासन | Government of Maharashtra |
मराठी

विशेष पंचकर्म

महाराष्ट्र शासन | Government of Maharashtra |
English
National Emblem of India

आर. ए. पोदार वैद्यकीय (आयुर्वेदिक) महाविद्यालय
एम. ए. पोदार आयुर्वेदिक रुग्णालय वैद्यकीय शिक्षण व औषध विभाग

विशेष पंचकर्म

SPECIAL PANCHAKARMA
SPECIAL PANCHAKARMA
विशेष आयुर्वेद पंचकर्म केंद्र
विशेष आयुर्वेद पंचकर्म केंद्र हे प्रामाणिक आयुर्वेद पंचकर्म व संलग्न उपचारपद्धतींचे उपचारात्मक फायदे जनसामान्यांपर्यंत पोहोचविण्याच्या उद्देशाने स्थापन करण्यात आले आहे.
हे केंद्र M. A. Podar Hospital च्या हिरव्यागार व शांत परिसरात वसलेले आहे. वरळी हा मुंबईतील प्रमुख व मध्यवर्ती भाग असून सहज दळणवळणाची सुविधा येथे उपलब्ध आहे.
केंद्राची वैशिष्ट्ये
  • अत्याधुनिक पंचकर्म सुविधा व प्रशस्त उपचार कक्ष
  • स्त्री व पुरुषांसाठी स्वतंत्र उपचार कक्ष आणि अनुक्रमे स्त्री/पुरुष थेरपिस्टची सुविधा
  • वैयक्तिक सल्लामसलत, समुपदेशन व सानुकूलित पंचकर्म उपचार योजना
  • अनुभवी आयुर्वेद तज्ञ, पंचकर्म थेरपिस्ट, परिचारिका व सहाय्यक कर्मचारी
  • रुग्णांना दाखल होण्यासाठी स्वतंत्र सुसज्ज रूम्स व सोबतच्या नातेवाईकांसाठी अतिरिक्त खाट व्यवस्था
  • सर्व आधुनिक सुविधांनी सुसज्ज लक्झरी पंचकर्म कॉटेज
  • गोपनीयता, सुरक्षितता व आराम यासाठी पुरेशी सुरक्षा व्यवस्था
पंचकर्म विषयी माहिती
  • शरीरशुद्धी (डिटॉक्सिफिकेशन) व पुनरुज्जीवन
  • तीव्र व जुनाट शारीरिक व मानसिक विकारांवर दीर्घकालीन उपचार
  • रोगप्रतिकारशक्ती व स्फूर्ती वाढविणे
  • शारीरिक व मानसिक आरोग्याचे संरक्षण व संवर्धन
पंचकर्मातील प्रमुख पाच उपचारपद्धती
१) वमन (औषधी वांती)
मुख्यतः कफ दोषाच्या विकारांमध्ये, दमा, वारंवार होणारे श्वसनविकार, आम्लपित्त व त्वचारोगांमध्ये उपयुक्त.

२) विरेचन (औषधी जुलाब)
पित्त दोषाच्या विकारांमध्ये, त्वचारोग, यकृत विकार, अॅ निमिया, रक्तविकार, गुदविकार व जठरांत्र विकारांमध्ये उपयुक्त.

३) बस्ती (औषधी एनिमा)
औषधी तेल/तूप किंवा काढा गुदमार्गे देणे. वात दोष, स्नायू-तंत्रिका विकार, सांध्यांचे विकार, स्त्रीरोग, वंध्यत्व, मधुमेह व स्थूलता यामध्ये उपयुक्त.

४) नस्य (नाकावाटे औषध देणे)
डोके व मानेचे विकार, सायनुसायटिस, अॅतलर्जिक र्हासयनायटिस, डोकेदुखी, सर्व्हायकल स्पॉन्डिलोसिस, फ्रोझन शोल्डर, चेहर्यााचा लकवा, केस गळणे यामध्ये उपयुक्त.

५) रक्तमोक्षण (जलौकावचारण इ.)
जळू लावून किंवा विशेष साधनांनी अशुद्ध रक्त काढणे. त्वचारोग, जुनाट जखमा, सूज, सांधेदुखी, उच्च रक्तदाब इत्यादींमध्ये उपयुक्त.
पंचकर्म उपचाराचे तीन टप्पे
पूर्वकर्म (तयारीचा टप्पा)
रुग्णाची वैद्यकीय तपासणी, उपचार नियोजन, औषधे व आवश्यक साधनसामग्रीची तयारी.

प्रधान कर्म
तज्ञ आयुर्वेद वैद्यांच्या मार्गदर्शनाखाली कुशल थेरपिस्टकडून मुख्य पंचकर्म उपचार देणे.

पश्चात्कर्म
मुख्य उपचारानंतर शरीराची सामान्य स्थिती पुनर्स्थापित करण्यासाठी विशिष्ट आहार व दिनचर्या पाळणे.
इतर पंचकर्म व संलग्न उपचारपद्धती
  • अभ्यंग (सर्वांग/एकांग तेल मालिश)
  • बाष्प स्वेदन / पेटी स्वेदन
  • नाडी स्वेदन
  • रुक्ष स्वेदन / कुटी स्वेदन
  • पिंड स्वेदन (नवरकिझी)
  • पत्र पोटली स्वेदन
  • वाळू पोटली स्वेदन
  • अवगाह स्वेदन (सर्वांग/एकांग)
  • तैलधारा / क्षीरधारा / तक्रधारा
  • पिझिचिल स्वेदन
  • शिरोधारा
  • शिरोधारा बस्ती
  • कटी बस्ती
  • उरो बस्ती
  • जानू बस्ती
  • नेत्र तर्पण
  • उद्वर्तन
  • शिरोलेप
  • शिरो अभ्यंग
  • योनी धावन
  • योनी धूपन
  • कर्ण धूपन
शुल्क संबंधित माहिती
  • वैद्यकीय सल्ला शुल्क
  • निवासी शुल्क (विशेष कक्ष)
  • कॉटेज/हट्स कक्ष शुल्क
  • नर्सिंग शुल्क
बाह्यरुग्ण विभाग (OPD)
  • सेंट्रल डेस्क (मुख्य नोंदणी कक्ष)
  • कायचिकित्सा ओपीडी
  • कौमारभृत्य (बालरोग) ओपीडी
  • रोगनिदान व विकृती विज्ञान ओपीडी
  • शल्यतंत्र ओपीडी
  • प्रसूतीतंत्र व स्त्रीरोग ओपीडी
  • शालाक्यतंत्र ओपीडी (नेत्र, कर्ण, नासिका, घसा विकार)
  • स्वस्थ रक्षण, योग व जेरियाट्रिक (ज्येष्ठ नागरिक) ओपीडी
  • फिजिओथेरपी विभाग
  • गर्भसंस्कार ओपीडी
  • वंध्यत्व (वंध्यत्व उपचार) ओपीडी
  • डॉट्स केंद्र (क्षयरोग उपचार केंद्र)
  • आपत्कालीन विभाग (कॅज्युअल्टी)
आंतररुग्ण विभाग (IPD)
  • पंचकर्म पुरुष विभाग (सुश्रुत वॉर्ड)
  • पंचकर्म महिला विभाग (वाग्भट वॉर्ड)
  • कायचिकित्सा पुरुष विभाग (चरक वॉर्ड)
  • कायचिकित्सा महिला विभाग (वाग्भट वॉर्ड)
  • शल्यतंत्र पुरुष विभाग (सुश्रुत वॉर्ड)
  • शल्यतंत्र महिला विभाग (वाग्भट वॉर्ड)
  • शालाक्यतंत्र महिला विभाग (वाग्भट वॉर्ड)
  • स्त्री-प्रसूती विभाग (काश्यप वॉर्ड)
  • बालरोग विभाग (काश्यप वॉर्ड)